SRBIJA / ARHEOLOŠKA ISTRAŽIVANJA NA PODRUČJU „TAMNAVA–ZAPADNOG POLЈA“ / NOVA OTKRIĆA IZ BAKARNOG DOBA


03.09.2019
Lokaliteti na području RB „Kolubara“ uticali su na istoriju regiona u razdoblјu praistorije i antike do perioda kasnog srednjeg veka  

Zaštitna arheološka iskopavanja i istraživanja na lokalitetima koji su na putu rudarskih radova kolubarskih kopova nastavlјena su tokom juna i jula na kopu „Tamnava–Zapadno polјe“. Republički zavod za zaštitu spomenika kulture sprovodi istraživanja prema programu za 2018. godinu.

Kako to obično biva kod arheologa, na samom kraju iskopavanja i istraživanja na lokalitetu se ukažu nova otkrića. Tako je na arheološkom lokalitetu Đurđevića brdo u selu Skobalј krajem jula arheološka ekipa otkopala izuzetan nalaz od pet kružnih zemlјanih peći, prečnika od 40 do 60 centimetara, dubine oko pola metra, koje su bile postavlјene u nizu pravcem severozapad–jugoistok.

– Može se reći da je to zanatski centar naselјa iz bakarnog doba. Na osnovu dosadašnjih istraživanja utvrdili smo da se grupacija peći nalazi na samom obodu naselјa, u njegovom istočnom delu, dovolјno udalјenom od stambenog dela. To je i razumlјivo s obzirom na to da su one najverovatnije služile za proizvodnju ćumura, koji je u bakarnom dobu korišćen u procesu rane metalurgije bakra – objašnjava Mirjana Blagojević, arheološki savetnik Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd i rukovodilac istraživanja.

Oko ovih peći prostire se velika površina u vidu radnog prostora, sa fragmentima keramičkih posuda, životinjskim kostima, ali i tragovima malahita koji ukazuju da su se stanovnici naselјa bavili toplјenjem rude bakra. Kako saznajemo od naše sagovornice, arheolozi su predano radili na otkrivanju materijalnih ostataka na višeslojnom lokalitetu Đurđevića brdo. Radovi su počeli 2016. godine i već tada je na osnovu pronađenog arheološkog materijala konstatovano da je reč o praistorijskom lokalitetu.

– Arheološki lokaliteti na području RB „Kolubara“ veoma su važni za kulturu i nauku. Prepoznati su u evropskim okvirima i projektima kao lokaliteti koji su snažno uticali na istoriju regiona u razdoblјu praistorije i antike do perioda kasnog srednjeg veka. Lokalitet Đurđevića brdo nalazi se na zaravnjenom platou terase koja se spuštala od zapada ka istoku, ka nekadašnjem toku reke Kolubare. Dosadašnja istraživanja ukazuju da je rečo ostacima naselјa iz različitih praistorijskih perioda, kasnog bakarnog doba, starijeg i mlađeg gvozdenog doba –kaže Mirjana Blagojević.

Otkriveni su ukopani stambeni objekti-zemunice, otpadne jame, a pronađena je i velika količina fragmenata praistorijske keramike, kremene i kamene alatke, kao i veći komadi zidnog lepa sa tragovima oblica, što ukazuje da se na ovom prostoru živelo i u nadzemnim kućama. Rezultati istraživanja pružili su dragocene podatke o organizaciji naselјa i načinu izgradnje objekata.    

– Definisanje granica lokaliteta nije završeno kako smo očekivali na osnovu prethodnih istraživanja. Uz podršku i logistiku investitora omogućen nam je rad na većim površinama. Mašine pomoćne mehanizacije „Kolubare“ često su na terenu kako bi se uklonili površinski slojevi i višak zemlјe. Imali smo podršku i kad je reč o radnoj snazi na otkopavanju zemlјe, jer se svakodnevno pojavlјuju novi nalazi. Međutim, zbog metodologije iskopavanja radovi su se odvijali veoma sporo – rekla je naša sagovornica.

Zbog obilnih padavina tokom juna i jula, arheolozi su često bili prinuđeni da ispumpavaju vodu iz iskopa, a da pritom ne oštete pokretne nalaze.

Iskopavanja se obavlјaju detalјno, svaki nalaz se dokumentuje, nakon čega sledi čitav niz analiza različitih vrsta materijala. Predmeti za koje postoje svi elementi za rekonstrukciju, kao što su keramičke posude, prolaze konzervatorski i resturatorski tretman. Dosad, sa ovog lokaliteta restaurirane su 33 posude različitih formi i načina ukrašavanja, od malih šolјa sa drškom, lonaca za svakodnevnu upotrebu, zdela, kao i velih posuda za čuvanje i skladištenje zrnaste hrane ili tečnosti – ističe Blagojevićeva.

Ona dodaje da ovi predmeti zajedno sa ostalim nalazima, kao što su kamene glačane alatke, radne površine, ali i predmeti od bakra, zaslužuju poseban smeštaj, odnosno prezentovanje i izlaganje u muzejskim vitrinama.

Područje na kojem je otkriveno i do sada istraženo naselјe na lokalitetu Đurđevića brdo nije direktno ugroženo rudarskim radovima. Zato će arheolozi nastaviti istraživanja kako bi u celosti otkopali veoma značajne nalaze i ostatke naselјa praistorijskih kultura. Zajedno sa do sada otkrivenim drevnim naselјima na frontu rudarskih radova, ti nalazi promeniće sliku o oblasti sliva reke Kolubare i znatno uticati na promenu mišlјenja o granicama kulturnih kompleksa centralnog Balkana.

                                                                            T. Krupniković

 

Lokalitet Aluge

 

Drugi lokalitet predviđen za istraživanje nalazi se na granici sela Mali Borak i Skobalј, na istočnoj strani kopa „Tamnava–Zapadno polјe“. Potez zahvata blaga uzvišenja iznad starog korita reka Kolubare, nad koritom nekadašnjeg Dubokog potoka. Terenskom prospekcijom, po površini su prikuplјeni malobrojni nalazi keramičkih posuda koji se hronološki mogu smestiti u srednji vek, dok se za nekoliko fragmenata može reći da pripadaju praistorijskom periodu. Međutim, zbog nedovolјnog broja radnika, loših vremenskih uslova, kao i obaveza prema iskopavanjima na drugom lokalitetu, nije bilo moguće obaviti obimnija iskopavanja.                    

 

03.09.2019 · ARHEOLOŠKA_ISTRAŽIVANJA_NA_PODRUČJU_„TAMNAVA–ZAPADNOG_POLЈA“__/_NOVA_OTKRIĆA_IZ_BAKARNOG_DOBA